 | | Ảnh chỉ mang tính minh họa. |
Bất chấp những viễn cảnh
sáng sủa của nền kinh tế được vẽ ra bởi tổng thống Bush và Bộ trưởng
Tài chính Mỹ, thị trường đang đặt ra nhiều câu hỏi lớn về tác dụng của
bản kế hoạch giải cứu thị trường trị giá 700 tỷ USD.
Kế hoạch 700 tỷ USD cuối cùng
đã được thông qua. Ông Steny Hoyer, một nghị sỹ đảng Dân chủ tại Hạ
viện, nhận xét: “Khủng hoảng khiến chúng ta đoàn kết với nhau theo cách
rất khác thường”. Kết quả bỏ phiếu tại Hạ viện là 262 phiếu thuận - 171
phiếu chống, ngược hẳn với kết quả trong lần bỏ phiếu lần trước là 228
phiếu chống - 205 phiếu thuận.
Lý do khiến bản kế hoạch không được thông qua vào hôm thứ Hai là bởi
nhiều nghị sỹ đảng Cộng hòa cho rằng bản kế hoạch không mang lại lợi
ích gì cho người nghèo và lo ngại người dân sẽ bỏ phiếu đẩy họ khỏi vị
trí hiện nay.
Kế hoạch thất bại khiến thị trường chứng khoán sụt giảm và làm nổ ra
một chiến dịch nỗ lực thay đổi bản kế hoạch ở mức độ nhận được nhiều sự
ủng hộ hơn. Đến cuối cùng, khá nhiều điều khoản không liên quan với
nhau đã được đưa vào, đó là nâng mức trần bảo hiểm tiền gửi và hỗ trợ
cho trẻ em.
Người ta đang đặt ra câu hỏi: tác dụng của bản kế hoạch trên đến đâu?
Bộ Tài chính Mỹ sẽ mất khoảng 1 tuần để chuẩn bị mọi điều kiện cần
thiết cho phiên đấu giá mua tài sản thế chấp đầu tiên. Bộ trưởng Tài
chính có quyền quyết định hành động sớm hơn, ông sẽ quyết mua lại tài
sản thế chấp từ tổ chức nào hoặc có thể rót vốn vào nếu tổ chức đó gần
sụp đổ.
Tốc độ ứng cứu thị trường nay rất quan trọng bởi ngân hàng rất ngại
cho vay tiền liên ngân hàng, ngoại trừ việc cho vay với mức lãi suất
thật cao hay khoảng thời gian vay rất ngắn. Phần lớn ngân hàng muốn lấy
lại tiền chỉ trong vài ngày. Lượng tiền lớn từ FED và một số ngân hàng
trung ương khác không đủ để giải quyết cơn sốt tiền này.
Tệ hại hơn, các khoản vay ngắn hạn dành cho các công ty đang giảm đi
đáng kể. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới các tập đoàn lớn cũng như các
công ty nhỏ. Những công ty thuộc lĩnh vực bán lẻ cũng cho biết khó khăn
trong khả năng tài chính để mua đủ hàng tích trữ cho đợt bán hàng mùa
nghỉ lễ.
Nhiều công ty cho rằng một số ngân hàng đang viện dẫn lý do thị
trường hỗn loạn để giảm tín dụng hoặc tăng phí đối với các khoản vay
mới, điều này không khỏi khiến các doanh nghiệp không chắc chắn được họ
sẽ còn trả lương nhân viên hay mua nguyên liệu thô được bao lâu nữa.
Kế hoạch không có nhiều tác dụng để thị trường giảm lo lắng, không
đủ trấn an những nhà đầu tư ồ ạt bán tháo cổ phiếu ngay cả sau khi bản
kế hoạch 700 tỷ được thông qua. Nhà đầu tư, những người còn đầy nghi
ngờ về tác dụng của kế hoạch giải cứu, đã đẩy chỉ số Dow Jones hạ 1,5%.
Ngay đến tổng thống Bush cũng đề nghị người Mỹ hãy giữ bình tĩnh:
“Nên hiểu rằng để kế hoạch này phát huy tác dụng cần có thời gian. Khi
dòng chảy tín dụng thông suốt, nhiều doanh nghiệp sẽ có khả năng điều
tiết công viêc kinh doanh tốt hơn. Các gia đình có thể vay tiền mua
nhà, xe ô tô và học đại học...”
Một số chuyên gia kinh tế cho rằng ngài tổng thống và người ủng hộ
của ông đã vẽ ra bức tranh quá hào nhoáng về triển vọng nền kinh tế.
Ông Christian Menegatti, chuyên gia phân tích tại RGE Monitor, nhận
xét kế hoạch không có bất kỳ dấu hiệu nào sẽ mang lại ổn định cho thị
trường nhà đất hay nền kinh tế. Vấn đề khủng hoảng sẽ vẫn tồn tại và
lòng tin sẽ vẫn đi xuống.
Khi những bản báo cáo về tình hình việc làm đầy tiêu cực được công
bố, người tiêu dùng và doanh nghiệp có thể vẫn không muốn vay tiền kể
cả khi các ngân hàng nới rộng chính sách tín dụng. Bản báo cáo về thị
trường việc làm ngày thứ 6 vừa rồi cho biết thêm 159.000 người mất việc
làm.
Ông Amiyatosh Purnanandam, giáo sư tài chính Đại học Michigan,
chia sẻ: “Bạn nói với tôi rằng tôi có thể vay tiền tuy nhiên tôi không
muốn vay” và “nếu người ta không mua ô tô ngay cả khi tín dụng thuận
lợi thì nền kinh tế sẽ không thể khá hơn”.
Điều này đã trở thành một vòng luẩn quẩn. Người tiêu dùng không muốn
chi tiêu, nền kinh tế không thể khá hơn. Sự hoảng loạn lại trở lại thị
trường tài chính và Chính phủ buộc phải tiếp tục can thiệp.
Đó là lý do tại sao nhiều người lo ngại kế hoạch hỗ trợ 700 tỷ USD
sẽ không phải là lần can thiệp cuối cùng của Chính phủ vào nền kinh tế.
|